الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

111

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

سپس امام عليه السلام در ادامهء اين سخن به نكتهء مهم ديگرى اشاره كرده مىفرمايد : « اما سخت از دشمنت پس از صلح با او برحذر باش ، زيرا دشمن گاه نزديك مىشود كه غافلگير سازد ، بنابراين دورانديشى را به‌كار گير و در اين مورد خوش‌بينى را كنار بگذار » ؛ ( وَلَكِنِ الْحَذَرَ كُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّكَ بَعْدَ صُلْحِهِ ، فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِيَتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ ، وَاتَّهِمْ فِي ذَلِكَ حُسْنَ الظَّنِّ ) . اين يك واقعيت است كه پيشنهاد صلح از سوى دشمن هميشه صادقانه نيست و نمىتوان آن را دليل بر صلح‌طلبى وى دانست ، گرچه بايد پيشنهاد صلح شرافتمندانه را پذيرفت ؛ ولى نبايد به آن دل بست و اطمينان نمود . تاريخ گذشته و معاصر نمونه‌هاى زيادى از صلح غافلگيرانه را به خاطر دارد . اينكه امام عليه السلام مىفرمايد : « حسن ظن و خوش‌بينى را در اينجا كنار بگذار » با اينكه اصل در اسلام بر خوش‌بينى است به سبب آن است كه طرف مقابل دشمن است نه دوست . آن‌گاه امام عليه السلام دستور مهم ديگرى را در برابر دشمنان بيان مىدارد و با تأكيد تمام به آن مىپردازد ؛ تأكيدى كه نشانهء روح عدالت و جوان‌مردى و اخلاق انسانى در اسلام است . مىفرمايد : « اگر پيمانى ميان خود و دشمنت بستى يا لباس امان بر او پوشاندى ( و او را پناه دادى ) به عهدت وفا كن و قرارداد خود را محترم بشمار و جان خويش را در برابر تعهداتت سپر قرار ده » ؛ ( وَإِنْ عَقَدْتَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ عَدُوِّكَ عُقْدَةً ، أَوْ أَلْبَسْتَهُ مِنْكَ ذِمَّةً ، فَحُطْ عَهْدَكَ بِالْوَفَاءِ ، وَارْعَ ذِمَّتَكَ بِالْأَمَانَةِ ، وَاجْعَلْ نَفْسَكَ جُنَّةً دُونَ مَا أَعْطَيْتَ ) . از آنجا كه مسألهء عهد و پيمان‌ها و پايبندى به آن نقش بسيار مهمى در مسألهء صلح در جهان انسانيت دارد ، امام با ذكر چند دليل بر آن تأكيد مىنهد . مىفرمايد : « زيرا هيچ يك از فرايض الهى همچون بزرگداشت « وفاى به عهد و پيمان » نيست و مردم جهان با تمام اختلافات و تشتت آرايى كه دارند نسبت به آن اتفاق